Jak napisać pozew o rozwód i co musi zawierać

Pozew o rozwód to pismo, którym oficjalnie prosisz sąd o rozwiązanie małżeństwa. Żeby sąd nadał mu bieg, musi zawierać kilka stałych elementów: oznaczenie sądu i stron, wyraźne żądanie rozwodu (z orzekaniem o winie albo bez), uzasadnienie oraz załączniki — w tym dowód uiszczenia opłaty 600 zł. Składa się go w sądzie okręgowym właściwym dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków. Dla mieszkańców Krakowa to Sąd Okręgowy w Krakowie, ul. Przy Rondzie 7.

To trudny moment i wiemy o tym. Ten poradnik nie ma Cię popędzać do żadnej decyzji — ma tylko pokazać, jak wygląda dokument i czego oczekuje od niego sąd, żebyś nie tracił czasu na braki formalne. Spokojnie, krok po kroku.

Poniżej znajdziesz listę wszystkich elementów pozwu, różnicę między rozwodem z orzekaniem o winie a bez, wysokość i sposób zapłaty opłaty sądowej, komplet załączników oraz to, co dzieje się po złożeniu pisma.

Co to jest pozew o rozwód?

Pozew o rozwód to pismo procesowe, w którym jeden z małżonków (powód) wnosi do sądu o rozwiązanie małżeństwa przez rozwód. To dokument, który otwiera całą sprawę — bez niego sąd nie zacznie działać, bo polskie sądy nie rozwodzą „z urzędu".

Sąd może orzec rozwód tylko wtedy, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia — tak stanowi art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (KRO). „Zupełny" oznacza, że ustały wszystkie więzi: uczuciowa, fizyczna i gospodarcza. „Trwały" — że nie ma realnych widoków na powrót do wspólnego życia.

„Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód." — art. 56 § 1 KRO (Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59, eli.gov.pl)

Warto wiedzieć, że samo złożenie pozwu nie kończy małżeństwa. Pozew rozpoczyna postępowanie. Małżeństwo ustaje dopiero z chwilą, gdy wyrok rozwodowy się uprawomocni.

Co musi zawierać pozew o rozwód?

Pozew o rozwód łączy w sobie wymogi każdego pisma procesowego (art. 126 Kodeksu postępowania cywilnego — KPC) oraz dodatkowe wymogi pozwu (art. 187 KPC). W praktyce sprowadza się to do stałego zestawu elementów. Brak któregokolwiek z nich to najczęstsza przyczyna wezwania do uzupełnienia braków — a to opóźnia sprawę.

Poniższa tabela zbiera wszystkie elementy w jednym miejscu, żebyś mógł odhaczyć je jak listę kontrolną.

Uzasadnienie — serce pozwu

Uzasadnienie to część, w której własnymi słowami opisujesz, dlaczego doszło do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia: kiedy ustała więź uczuciowa, fizyczna i gospodarcza, od kiedy nie prowadzicie wspólnego gospodarstwa. Nie musi być długie ani „prawnicze" — ma być rzeczowe i prawdziwe. Tu też wskazujesz dowody: zeznania świadków, korespondencję, dokumenty.

Jeśli macie wspólne małoletnie dzieci, w uzasadnieniu i żądaniach trzeba odnieść się do ich sytuacji — sąd z urzędu rozstrzyga o władzy rodzicielskiej, kontaktach i alimentach (art. 58 KRO).

Rozwód z orzekaniem o winie czy bez — co wpisać w żądaniu?

W żądaniu pozwu trzeba świadomie wybrać jeden z trzech wariantów: rozwód z winy pozwanego, z winy obu stron, albo bez orzekania o winie. To jedna z najważniejszych decyzji w całej sprawie, bo wpływa na czas postępowania i na uprawnienia alimentacyjne między byłymi małżonkami.

Domyślnie sąd orzeka o tym, który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Aby sąd winy NIE badał, oboje małżonkowie muszą zgodnie o to wnieść — wtedy następują skutki takie, jakby żadne z nich nie zawiniło (art. 57 KRO).

Co to oznacza w praktyce? Jeśli zależy Wam na szybkim, spokojnym zakończeniu i jesteście zgodni — wariant bez orzekania o winie zwykle prowadzi do tego najkrócej. Jeśli jedna strona czuje się skrzywdzona i chce, by sąd to potwierdził (m.in. ze względu na alimenty), wybiera się orzekanie o winie — ale trzeba liczyć się z dłuższym postępowaniem dowodowym.

Tryby rozwodu i ich konsekwencje opisujemy szerzej w artykułach: rozwód bez orzekania o winie oraz rozwód z orzekaniem o winie.

Gdzie złożyć pozew o rozwód i ile kosztuje?

Pozew o rozwód składa się w sądzie okręgowym (nie rejonowym) właściwym dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków — pod warunkiem, że choć jedno z nich nadal tam mieszka. Jeśli nie, decyduje miejsce zamieszkania pozwanego, a w dalszej kolejności powoda.

Dla osób mieszkających w Krakowie i okolicy właściwy jest:

Sąd Okręgowy w Krakowie — XI Wydział Cywilny Rodzinny
ul. Przy Rondzie 7, 31-547 Kraków

Opłata sądowa od pozwu o rozwód jest stała i wynosi 600 zł. Wynika to z ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (art. 26 ust. 1 pkt 1) — to opłata stała, niezależna od majątku stron czy długości małżeństwa.

„Opłatę stałą w kwocie 600 złotych pobiera się od pozwu o rozwód i o separację." — art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398, eli.gov.pl)

Opłatę uiszcza się na rachunek dochodów sądu (przelewem) albo znakami opłaty sądowej (e-znaki). Dowód zapłaty dołącza się do pozwu. Jeśli kogoś nie stać na opłatę, może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych — sąd ocenia to na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym.

Co ważne, 600 zł to opłata na rzecz sądu — odrębna od honorarium ewentualnego pełnomocnika. Po prawomocnym wyroku część tej opłaty może wrócić: przy rozwodzie bez orzekania o winie (na zgodne żądanie małżonków) sąd z urzędu zwraca powodowi połowę uiszczonej opłaty, czyli 300 zł — wynika to z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Co dołączyć do pozwu o rozwód — załączniki?

Do pozwu trzeba dołączyć dokumenty, które potwierdzają fakty z pisma oraz egzemplarz pozwu dla drugiej strony. Braki w załącznikach to druga — obok braków w treści — najczęstsza przyczyna wezwań sądu do uzupełnienia.

Lista kontrolna załączników

• ✓ Odpis skrócony aktu małżeństwa (oryginał z USC, nie kserokopia)
• ✓ Odpisy skrócone aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci
• ✓ Dowód uiszczenia opłaty 600 zł (potwierdzenie przelewu lub e-znaki)
• ✓ Odpis pozwu wraz z załącznikami dla pozwanego (drugi komplet)
• ✓ Dowody powołane w uzasadnieniu (np. korespondencja, zaświadczenia)
• ✓ Pełnomocnictwo + dowód opłaty skarbowej 17 zł, jeśli reprezentuje Cię prawnik
• ✓ Wniosek o zwolnienie od kosztów + oświadczenie majątkowe — jeśli go składasz

Akty stanu cywilnego można dziś uzyskać w dowolnym USC niezależnie od miejsca zawarcia małżeństwa, a także online przez serwis gov.pl. Przepisy nie wyznaczają sztywnego terminu „ważności" odpisu — co do zasady sąd przyjmuje aktualny odpis skrócony niezależnie od daty jego wydania, o ile odzwierciedla rzeczywisty stan cywilny.

Co dzieje się po złożeniu pozwu?

Po złożeniu pozwu sąd najpierw bada go pod kątem formalnym, a następnie doręcza odpis drugiemu małżonkowi i wyznacza rozprawę. Cała ścieżka, w uproszczeniu, wygląda tak:

1. Kontrola formalna — sąd sprawdza, czy pozew ma wszystkie elementy i załączniki. Jeśli czegoś brakuje, wzywa do uzupełnienia w wyznaczonym terminie (zwykle 7 dni).
2. Doręczenie pozwanemu — drugi małżonek dostaje odpis pozwu i może złożyć odpowiedź na pozew.
3. Wyznaczenie rozprawy — sąd ustala termin; przy zgodnym rozwodzie bez winy często wystarcza jedna rozprawa.
4. Postępowanie dowodowe — przesłuchanie stron, ewentualnie świadków (szczególnie przy orzekaniu o winie).
5. Wyrok — sąd orzeka o rozwodzie, a przy dzieciach również o władzy rodzicielskiej, kontaktach i alimentach.
6. Uprawomocnienie — po upływie terminu na apelację (albo zrzeczeniu się go przez obie strony) wyrok staje się prawomocny i małżeństwo ustaje.

Czas trwania zależy przede wszystkim od tego, czy strony się porozumiały i czy są małoletnie dzieci. Tego nie da się z góry zagwarantować — każda sprawa rodzinna jest inna.

Jeśli na tym etapie czujesz, że potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu pisma lub poprowadzeniu sprawy, pomóc może przygotowanie do rozwodu krok po kroku.

Najczęstsze błędy formalne w pozwie

Z doświadczenia spraw rodzinnych najczęściej powtarzają się te same potknięcia — i prawie wszystkie da się uniknąć przed złożeniem:

• Złożenie w sądzie rejonowym zamiast okręgowym. Sprawy rozwodowe rozpoznaje wyłącznie sąd okręgowy.
• Kserokopia aktu małżeństwa zamiast odpisu z USC. Sąd wymaga odpisu, nie kopii.
• Brak drugiego egzemplarza pozwu dla pozwanego — sąd nie może go doręczyć.
• Brak rozstrzygnięcia o dzieciach w żądaniach, gdy są małoletnie.
• Niezapłacona lub nieudokumentowana opłata 600 zł.
• Niejasne żądanie — sąd musi wiedzieć, czy wnosisz z orzekaniem o winie, czy bez.

Najważniejsze w skrócie

Najczęściej zadawane pytania

Artykuł przygotowała r.pr. Angelika Michalik-Tylek (OIRP Kraków). Kancelaria LEX&CO prowadzi sprawy rodzinne i spadkowe w Krakowie i okolicach.

Powyższy artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej w konkretnej sprawie. Przepisy oraz praktyka sądów mogą się zmieniać, a wynik każdej sprawy zależy od jej indywidualnych okoliczności. W razie wątpliwości skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.

Autor: Zespół LEX&CO — Kancelaria LEX&CO (Kraków). Specjalizacja: prawo rodzinne, rozwody, alimenty.
Data publikacji: 2026-06-20 · Ostatnia aktualizacja: 2026-06-21